Son illərdə Özbəkistan və Azərbaycan arasında mövcud olan tarixi, mədəni və iqtisadi əlaqələr yeni bir inkişaf mərhələsinə qədəm qoymuşdur və bu yaxınlaşma təhsil sahəsində də özünü qabarıq şəkildə büruzə verir. Azərbaycanlı gənclər üçün Özbəkistanın ali təhsil müəssisələri həm keyfiyyətli ixtisas biliklərinə yiyələnmək, həm də ortaq türk köklərinə malik qardaş bir ölkədə problemsiz adaptasiya olmaq baxımından olduqca cəlbedici məkana çevrilir. Bu məqalədə Azərbaycan vətədaşlarının Özbəkistanda təhsil almasının üstünlükləri, yerli universitetlərin təklif etdiyi geniş imkanlar və tələbəlik həyatının özəllikləri ətraflı şəkildə təhlil olunur. Daşkənd və digər tarixi şəhərlərdə fəaliyyət göstərən müasir universitetlər azərbaycanlı tələbələərə beynəlxalq standartlara uyğun diplomlar və zəngin karyera perspektivləri vəd edir.
Azərbaycan vətəndaşları üçün Özbəkistanda təhsil almağın ən böyük üstünlüklərindən biri dil və mədəniyyət yaxınlığıdır. Azərbaycan dilini bilən bir tələbə özbək dilini çox qısa bir zamanda anlaya və sərbəst şəkildə ünsiyyət qura bilir, bu isə dərslərə adaptasiya prosesini və gündəlik məişət məsələlərini maksimum dərəcədə asanlaşdırır. Mədəniyyətlərin, adət-ənənələrin, mətbəxin və dünyagörüşünün oxşarlığı azərbaycanlı tələbələrin özlərini yad mühitdə deyil, məhz öz evlərindəki kimi hiss etmələrinə şərait yaradır. Bakı ilə Daşkənd arasında birbaşa aviareyslərin mövcudluğu və nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı tələbələrin tətil günlərində asanlıqla vətənə gediş-gəlişini təmin edir.
İqtisadi baxımdan Özbəkistanda təhsil və yaşayış xərcləri Avropa və ya digər MDB ölkələri ilə müqayisədə olduqca münasibdir. Universitetlərin illik təhsil haqqı qiymətləri həm bakalavr, həm də magistratura pillələri üçün Azərbaycan vətəndaşlarının büdcəsinə tamamilə uyğundur. Eyni zamanda, Daşkənd kimi böyük bir meqapolisdə belə mənzil kirayəsi, yataqxana xərcləri, qidalanma və ictimai nəqliyyat qiymətləri tələbələr üçün böyük maliyyə yükü yaratmır. Özbəkistan dövləti beynəlxalq tələbələrin təhlükəsizliyinə və rahatlığına xüsusi diqqət yetirir, şəhərlərdə cinayətkarlıq səviyyəsinin son dərəcə aşağı olması valideynlərin öz övladlarını bura tam arxayınlıqla göndərməsinə imkan verir. İki ölkə arasında imzalanmış ikitərəfli müqavilələrə əsasən, Özbəkistanda alınan diplomlar Azərbaycanda rəsmi şəkildə tanınır və nostrifikasiya prosesi heç bir ciddi maneə olmadan həyata keçirilir.
Özbəkistanın ən köklü və nüfuzlu təhsil ocaqlarından biri İslam Kərimov adına Daşkənd Dövlət Texniki Universitetidir. Bu universitet mühəndislik, metallurgiya, maşınqayırma, energetika, geologiya və robototexnika sahələrində regionun lider təhsil mərkəzi hesab olunur və zəngin tarixi ənənələrə malikdir. Texnoloji sahələrə maraq göstərən azərbaycanlı gənclər üçün bu universitetdə təhsil almaq böyük perspektivlər açır, çünki buradakı laboratoriyalar və tədqiqat mərkəzləri ən müasir avadanlıqlarla təchiz edilmişdir. Universitet dünyanın aparıcı qlobal korporasiyaları və elmi institutları ilə sıx əməkdaşlıq edir, bu da tələbələrə təhsil müddətində beynəlxalq layihələrdə və təcrübə proqramlarında iştirak etmək şansı verir. Daşkənd Dövlət Texniki Universitetinin məzunları həm Özbəkistanın, həm də Azərbaycanın neft-qaz, energetika və ağır sənaye sektorlarında yüksək rəqabətqabiliyyətli kadrlar kimi qəbul olunurlar.
Universitet daxilində fəaliyyət göstərən müxtəlif fakültələr tələbələrə geniş seçim imkanı təklif edir, buraya energetika, mexanika, elektronika və avtomatlaşdırma kimi strateji sahələr daxildir. Tədris prosesi təkcə nəzəri biliklərin ötürülməsinə deyil, həm də praktiki vərdişlərin formalaşdırılmasına yönəlmişdir, tələbələr irimiqyaslı zavod və fabriklərdə real istehsalat təcrübəsi keçirlər.
Azərbaycanlı tələbələr üçün mühəndislik sahəsində rus və ingilis dillərində təhsil proqramlarının mövcudluğu böyük bir üstünlükdür, bu da dil baryerini tamamilə ortadan qaldırır. Yüksək ixtisaslı professor-müəllim heyəti tələbələrin elmi araşdırmalarına yaxından dəstək verir və innovativ ideyaların startap layihələrinə çevrilməsinə köməklik göstərir. Universitetin geniş və yaşıl kampusu, zəngin kitabxana fondu, idman kompleksləri və tələbə yataqxanaları gənclərin həm dərslə məşğul olması, həm de asudə vaxtlarını səmərəli keçirməsi üçün ideal şəraitə malikdir. Media, rəqəmsal kommunikasiya və jurnalistika sahəsində karyera qurmaq istəyən azərbaycanlı gənclər üçün Özbəkistan Jurnalistika və Kütləvi Kommunikasiyalar Universiteti mükəmməl bir seçimdir. Bu universitet nisbətən yeni yaradılmasına baxmayaraq, qısa müddətdə müasir medianın tələblərinə cavab verən ən qabaqcıl təhsil müəssisələrindən birinə çevrilməyi bacarmışdır. Universitetdə rəqəmsal jurnalistika, ictimaiyyətlə əlaqələr, beynəlxalq jurnalistika, televiziya və radio aparıcılığı, həmçinin media menecmenti kimi müasir və populyar istiqamətlər üzrə kadr hazırlığı aparılır. Təhsil ocağının daxilində ən son texnoloji standartlara cavab verən peşəkar televiziya studiyaları, radio yayım otaqları və rəqəmsal yazı laboratoriyaları fəaliyyət göstərir. Tələbələr dərslərin ilk günlərindən etibarən real media mühitində işləmək, verilişlər hazırlamaq, xəbər lentləri yaratmaq və montaj proqramlarını mənimsəmək imkanı əldə edirlər. Özbəkistan Jurnalistika və Kütləvi Kommunikasiyalar Universitetinin rəhbərliyi və müəllim heyəti tanınmış yerli və beynəlxalq media ekspertlərindən, publisistlərdən və telejurnalistlərdən ibarətdir. Bu, tələbələrin quru nəzəriyyədən uzaq, tamamilə canlı təcrübəyə əsaslanan biliklər almasını təmin edir və onları müasir informasiya müharibələri və qlobal media trendlərinə hazırlayır. Azərbaycandan gələn tələbələr üçün bu sahədə təhsil almaq gələcəkdə həm vətəndə, həm də beynəlxalq arenada nüfuzlu televiziya kanallarında, xəbər agentliklərində və PR şirkətlərində uğurlu iş tapmaq deməkdir. Universitet rəqəmsal medianın və sosial şəbəkələrin idarə olunması fənlərinə xüsusi önəm verir, bu da məzunların müasir dövrün ən çox tələb olunan media mütəxəssislərinə çevrilməsinə şərait yaradır. Tələbə mübadiləsi proqramları sayəsində gənclər xarici ölkələrin media qurumlarında təcrübə keçmək və qlobal jurnalistika standartları ilə yaxından tanış olmaq imkanı qazanırlar. Özbəkistanda tələbəlik həyatı təkcə dərslərlə məhdudlaşmır, həm də zəngin mədəni və sosial fəaliyyətlərlə yadda qalır. Daşkənd şəhəri geniş parkları, müasir ticarət mərkəzləri, teatrları və tarixi abidələri ilə tələbələrə rəngarəng bir yaşayış mühiti təklif edir. Universitetlərin əksəriyyətində əcnəbi tələbələr üçün xüsusi dərnəklər, mədəniyyət günləri və idman yarışları təşkil olunur ki, burada azərbaycanlı tələbələr öz milli mədəniyyətlərini və tarixlərini fəxrlə təmsil edə bilirlər. Yerli əhalinin azərbaycanlılara qarşı olan xüsusi rəğbəti və sevgisi gənclərin cəmiyyətə inteqrasiyasını sürətləndirir və hər hansı bir çətinlik yarandıqda yerli dostların və müəllimlərin dərhal köməyə gəlməsini təmin edir. Özbəkistanın Səmərqənd, Buxara və Xivə kimi qədim şəhərlərinə təşkil olunan tələbə turları isə gənclərin dünyagörüşünü artırır və onlara tarixin dərinliklərini kəşf etmək fürsəti verir. Təhsil almaq üçün sənəd qəbulu prosesi də beynəlxalq tələbələr üçün sadələşdirilmiş mexanizmlərlə idarə olunur. Azərbaycan vətəndaşları ali məktəblərə qəbul üçün attestat və ya diplom, sağlamlıq haqqında arayış, pasport surəti və müvafiq fotoşəkilləri onlayn platformalar vasitəsilə təqdim edə bilərlər. Bir çox universitetlər əcnəbi tələbələrin qəbulunu imtahansız, yalnız fərdi müsahibə əsasında həyata keçirir, bu isə qəbul şansını əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Tədris dili olaraq özbək, rus və ingilis dillərindən birini seçmək mümkündür, dil biliyi yetərli olmayan tələbələr üçün isə universitetlərin nəzdində birillik hazırlıq kursları fəaliyyət göstərir. Özbəkistanın ali təhsil sistemi son illərdə sürətlə rəqəmsallaşdırılıb, tələbələr HEMIS sistemi vasitəsilə qiymətlərini, dərslərini və imtahan nəticələrini onlayn şəkildə asanlıqla izləyə bilirlər. Özbəkistanın ali təhsil müəssisələrində tətbiq olunan Avropa Kredit Transfer Sistemi tələbələrin beynəlxalq səviyyədə tanınmasını təmin edir. Bu sistem sayəsində azərbaycanlı tələbələr təhsil mühitində öz dərslərini sərbəst şəkildə seçə bilirlər. Müasir dövrün tələblərinə uyğun olaraq universitetlərdə praktiki dərslərin payı durmadan artırılır. Bu proses gənclərin məzun olduqdan sonra əmək bazarında dərhal iş tapmalarına kömək edir. Texniki və humanitar elmlər sahəsində həyata keçirilən islahatlar ölkənin ümumi reytinqini də beynəlxalq arenada yüksəldir. Özbəkistanda fəaliyyət göstərən mühəndislik korpusları Azərbaycanın sənaye müəssisələri ilə sıx əlaqələr qurmağa başlamışdır. Bu əlaqələr tələbə mübadiləsi və birgə elmi konfransların keçirilməsi ilə daha da möhkəmlənir. Daşkənd Texniki Universitetində təhsil alan tələbələr energetika sahəsindəki ən son yenilikləri birbaşa sənaye nəhənglərinin təcrübəsində öyrənirlər. Eyni zamanda media sahəsində təhsil alan gənclər rəqəmsal medianın sirlərinə yiyələnərək qlobal xəbər şəbəkələrində fəaliyyət göstərmək bacarığı qazanırlar. Bütün bunlar azərbaycanlı tələbələr üçün əvəzedilməz imkanlardır. Yaşayış şəraitinin rahatlığı və yerli insanların qonaqpərvərliyi tələbələrin mənəvi baxımdan da inkişafına müsbət təsir göstərir. Özbək mətbəxinin zənginliyi və Azərbaycan mətbəxi ilə olan bənzərlikləri tələbələrin yemək mövzusunda heç bir çətinlik çəkməməsini təmin edir. Universitetlərin yaxınlığında yerləşən tələbə şəhərcikləri hər cür infrastrukturla təmin olunub. İnternetə çıxış, kitabxanalar və idman zalları tələbələrin tam ixtiyarındadır. Bu cür hərtərəfli dəstək gənclərin yalnız təhsilə fokuslanmasına şərait yaradır. Sənədlərin qəbulu zamanı göstərilən dəstək və konsultasiya xidmətləri də yüksək səviyyədədir. Azərbaycanlı tələbələr müraciət etdikdən sonra çox qısa müddətdə universitetlərdən rəsmi dəvətnamə alırlar. Bu dəvətnamə əsasında ölkəyə giriş və qeydiyyat prosesi rəsmi qurumlar tərəfindən sürətlə icra olunur. Özbəkistan dövlətinin təhsil sahəsində apardığı açıq qapı siyasəti qonşu və qardaş ölkələrin gəncləri üçün böyük gələcək vəd edir. Yekun olaraq qeyd edə bilərik ki, Özbəkistanda təhsil almaq Azərbaycan vətəndaşları üçün həm elmi, həm də şəxsi inkişaf baxımından unikal və dəyərli bir fürsətdir. Münasib təhsil haqları, yüksək təhlükəsizlik səviyyəsi, dil və mədəniyyət ortaqlığı bu ölkəni azərbaycanlı gənclərin sevimli təhsil istiqamətlərindən birinə çevirir. Daşkənd Dövlət Texniki Universiteti və ya Jurnalistika və Kütləvi Kommunikasiyalar Universiteti kimi müasir müəssisələrdə qazanılan biliklər gənclərin gələcək karyerası üçün möhkəm təməl yaradır. Bu təhsil mübadiləsi həm də iki qardaş ölkə arasında gələcək nəsillərin dostluq əlaqələrini möhkəmləndirir və hər iki dövlətin ümumi inkişafına böyük töhfələr verir.
